Сабақтың тақырыбы:Футбол ойынының жалпы ережелері
Сабақтың мақсаты:
а) теориялық; Футболдағыең негізгі әдісті үйрету және шеберлікті шыңдау.
ә) жетілдіру Өз алдына шұғылдануға қажеттілігі мен қабілеттілігін арттыру.
б) тәрбиелік Ойындардың тәрбиелік мәніне назар аудару.
Сабақтың типі: Жаңа білімді қалыптастыру сабағы.
Сабақтың әдісі: Жеке және жалпы жұмыс жасау, жан-жақты түсіндіру.
Құрал-жабдықтар: Ысқырық, доп.
Сабақтың мазмұны:
І. Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушыларды сапқа тұрғызу.
Сынып санын түгелдеу.
Оңға, солға, кері бұрылу жаттығуларын орындау.
Қозғалмалы бой жазу жаттығулары
- Қолды жоғары ұстап аяқ ұшымен жүру.
- Екі қол белде өкшемен жүру.
- Екі қол белде аяқтың ішкі және сыртқы қырымен жүру.
- Бір қалыпты жеңіл жүгіру.
- Тіркеме адыммен оң және сол бүйірмен жүгіру
- Арқанды алға қарата оң иықпен қарап жүгіру.
Саптағы бой жазу жаттығулары
- Саппен келіп бірнеше қатарға тұру.
- Қолды белге ұстап, басты оңға және солға айналдыру.
- Қолды иыққа ұстап, шынтақты алға және артқа айналдыру.
- Қолды алға түзу созып, кезек-кезек айқастыру.
- Бір қолды белге ұстап, екінші қолды жоғары көтеріп, оңға және солға кезекпен иілу.
- Екі қолды екі жаққа созып, оң қолды сол аяққа, сол қолды оң аяққа кезекпен тигізу.
- Тік тұрып, бір аяқпен алға қарай бір қадам жасап, тізені бүгіп, екі қолды тізенің үстіне қойып, төмен басылып, қайтадан бастапқы қалыпқа келу.
- Қолды алға созып ұстап тұған бастапқы қалыпта екі аяқты кезекпен жоғары көтеру.
-Қолды белге ұстап тұрған бастапқы қалыпта отырып, тұру.
-Екі қолды екі тізеге ұстап, тізені ішке жәнесыртқа айналдыру.
-Дем алу, дем шығару.10 мин.
Спорттық киімдеріне назар аудару. Себепсіз оқушыларды анықтау. Бұрылыстарды дұрыс орындауын қадағалау.
Аяқ ұшымен, өкшесімен, сыртқы, ішкі қырымен жүруін ескерту.
Оң және сол бүйірмен жүгіруін ескерту.
Қатарға дұрыс тұруын ескерту.
Қолды белге ұстауын ескерту.
Дұрыс иілулерін ескерту.
Қолдың аяққа тиюін ескерту.
Артқы тізенің бүгілмеуін ескерту.
Аяқтың қолға тиюін ескерту.
Тізені дұрыс айналдыруын ескерту.
ІІ. Жаңа сабақ
Футбол ойынының тарихы
Футбол ойыны
Ойынның негізгі ережелері. Футболды арқайсысында 11 ойыншысы бар екі команда ойнайды. Ойын ұзындығы 100-110 м, ені 60-70 м болатын тік төртбұрышты тегіс көгалда өткізіледі.
Қарсылас екі команданың ойыншылары ойын барысында өздерінің таңдап алған шабуылдау және қорғаныс тәсілдерін ұйымдастыру жүйелерінің шеңберінде техникалық-тактикалық тәсілдер мен қимылдарды пайдалана отырып, қарсыластарының қакпасына көбірек доп соғуды, сонымен бірге өз қақпаларына доп өткізбеуді көздейді.
Ойыншыларға алаңда қолын допқа тигізуге тыйым салынады. Допты қолмен ұстауға немесе қағуға тек қақпашының ғана айып алаңның шегінде еркі бар.
Ойынның ұзақтығы – әрқайсысының 45 минут уақыт болатын 2 кезеңдік ойын. Мектеп оқушыларында оның ұзақтығы, ойыншылардың саны, жасы және дайындығына байланысты әр түрлі болады.
Футбол ойынының әдістері
Ойыншының тұрысы және орын ауыстыруы
Доппен айла-тәсілдер жасау – футболдың негізгі мәні. Футболшылар ойнай жүріп допты алып жүруден, тоқтаудан, оны тебуден жарысқан секілді болады.
Футболшының алаңда алға қарай жүгіре білуі, тіркемелі және кібіртіктеген адымдармен жанға қарай ауыса білуі, жақсы секіруі өз денесін тамаша меңгеруі, жүгіріс кезінде кенет тоқтап және бұрыла алуы қажет. (оқушыларға кезекпен кезек қайталату)
Допты тебу.
Допты тебу – футболдағы негізгі ойын тәсілі. Аяқпен тебу бір орындағы және қозғалыстағы допты (домалап, ұшып келе жатқан) аяқ басының ішкі, сыртқы жандарымен, санмен соғу арқылы жүзеге асырылады. (оқушыларға кезекпен кезек қайталату)
Допты тоқтату әдісі.
Допты тоқтату ойыншының допты өзі меңгеруіне және допты беру, алып жүру, қақпаға соғу секілді алдағы ойын іс-әрекеттерін жалғастыруына мүмкіндік береді. Допты тоқтату кезінде ең бастысы – ол ойыншының кері серпіліп кетпеуі. (оқушыларға кезекпен кезек қайталату)
Допты алып жүру әдісі.
Допты алма-кезек тебу арқылы алып жүреді.допты тіке бағытта алып жүргенде табанның ішкі алқымымен теуіп алып жүрген қолайлы, ал қисық бағытта алып жүргенде алқымның ішкі бөлігімен теуіп алып жүрген тиімді. (оқушыларға кезекпен кезек қайталату)
Допты тартып алу әдісі.
Өте күрделі тәсіл. Қарсыластан допты тартып алу үшін доп иесінің ойын жоспарын болжай білу керек. Допты тартып алуда аттап басуды, тез жетуді және басқа да тәсілдерді қолдануға болады. (оқушыларға кезекпен кезек қайталату)
Қақпашының ойыны.
Қақпашы – командадағы ең басты, аса қажетті ойыншы. Ол алаңдағы ойыншылардың негізгі тәсілдері мен допты қағып алу, қағып жіберу, ойынға қосу тәсілдерін жақсы білуі керек.
Футбол ойынының қауіпсіздік ережелері:
Ойын барысында даурығып айқайлауға болмайды, бірақ ойыншы әріптесіне белгі беруге болады.
Ойынға төрешілік етушінің ескертпесін ойыншылар мүлтіксіз орындауға тиісті.
Допты алып бара жатқан қарсыласты қуып жеткен жағдайда, оның аяғын емес, допты тебу арқылы тартып алуға болады.
Төрешінің берген белгісін естіген сәтте ойынды тоқтату керек.
Жүгіріп бара жатқан қарсыласты артынан келіп итеріп жіберуге, шалуға болмайды.
Допқа таласқанда қарсылас ойыншыны итеруге болмайды.
Қандай жағдайда болмасын, қақпашыға тиісуге болмайды.
Дөрекілік жасау футболшыға жат құбылыс.
Ауа райына қарай ойынға киетін спорт киімдері өзгереді.
ІІІ. Сабақты бекіту.
Допты тартып алып, алып жүру тәсілдерін жетік меңгерту
Допты кедергілер арасымен алып жүру
Үшбұрыш әдісімен қақпаға жақындап допты тебу.
ІV. Қорытынды бөлім
Сабақты қорытындылау.
Оқушыларды бір сапқа тұрғызу, тыныс жолдарын қалпына келтіру.
Оқушыларды бағалау. Қоштасу.
Бір саппен спорт алаңынан шығару.
Үй тапсырмасын беру. Футбол ойынының жалпы ережелері (оқу)
Сабаққа қатысуына байланысты бағалау.
Бір саппен шығуын қадағалау.
infourok.ru
Сыныбы__________
Уақыты__________
Сабақтың тақырыбы: Футбол.Футбол ойынының ережелері,допты алып жүру.
Сабақ мақсаты. :Жылдамдылығын,төзімділігін,шеберлігін,ептілігін арттыру.Оқушыларды спорттық ойындарға қызығушылығын арттыру.
Өткізілетін орны : Мектептің спорт алаңы
Спорт құрал-жабдықтар: ысқырғыш , секундомер,футбол добы.
1.Сапқа тұрғызу.2.Рапорт қабылдау,сәлемдесу.
3.Сабақтың мақсатын түсіндіру.
Спорт киіміне назар аудару.
Бір орнында саптағы бұрылыстар:
Оңға!
Солға!
Артқа бұрыл!
5’
Бас көтеріңкі,дене тік
Алаңды айнала жеңіл жүгіріс;
Үдемелі жүгіріс;
Жай жүгіріс;
Тоқта 1! 2!
Саптағы жаттығулар:
Қол желкеде аяқтың ұшымен жүру.
Қол белде өкшемен жүру.
Аяқтың сыртымен,ішімен жүру.
Жалпы жаттығулар:
Б.Қ-Қол белде,аяқ иық тұсында,басты айналдыру жаттығуы.
Б.қ-Қолды алға созу,аяқ иықтың тұсында,10 рет отырып тұру жаттығуы
Б.қ-аяқ иық тұсында белді айналдыру жаттығуы.
Б.қ.-Аяқ иық тұсында қол тізеде,аяқты ішке,сыртқа айналдыру жаттығуы.
10
Жүгіріс кезінде дұрыс тыныс алу.
Жаттығулардың дұрыс жасалуын қадағалау.
II
Негізгі бөлім
Футбол.Футбол ойынының ережелері,допты алып жүру.
Футбол ойыны-допты аяқпен теуіп алып жүру.Допты аяқпен теуіп алып жүру аяқтың үстімен және ұшымен тебу арқылы орындалады.Ойын кезінде ойыншы аяқтың сыртқы жағымен допты тура алып жүре алады және әріптесіне де бере алады.Ойын кезінде ретіне қарай әріптесіне допты өкшемен де беруге болады.
25’
Ойын барысында қарсыласты артынан шалуға,итеруге болмайды.Төрешінің ысқырығын естіген сәтте ойынды тоқтату керек.Ойын ережесін өрескел бұзған ойыншылар ойыннан шығарылады.
Қорытынды бөлімі
III
Сапқа тұрғызу.
Жіберілген қателіктерін айту.
Бағалау.
Үйге тапсырма.
5
Қауіпсіздік ережесін қайталау.жаттығу жасау.
infourok.ru
І. Ұйымдастыру бөлімі: 2минут1. Сапқа тұру 1мин2. Мәлімдеме қабылдау, түгендеу - 1мин (кезекші оқушы)Даярлық бөлімі: 13минут1. Саптық жаттығулар орындау( Оң ж/е солға бұрлу, кері бұрлу)— 1 мин2. Алаңда жәй жүру ж/е жүгіру жаттығулары арқылы денені қыздырынатын жаттығулар жасау - 5 мин3. Орындарында орындалатын әр түрлі гимнастикалық жаттығулар орындау 5 мин4. Үй тапсырмасын барлық оқушыға көрсету арқылы, допты үстінен қабылдау жаттығуларын жасау – 3 мин
Негізгі бөлімі: 20 - 25 минут1. Сапқа тұру2. Жаңа сабақты түсіндіру, тақырып пен мақсатымен таныстырып өту.3. Көрнекілік суреттер арқылы түсіндіру, практикалық түрде орындап көрсету.4. Оқушыларға жаңа сабақ жаттығуларын орындату.5. Футбол ойнау ережесін үйрету.Футбол ойынның тарихы:Футбол ойынның негізгі ережесі:1 - жаттығу. 2 - жаттығу. 3 - жаттығуДопты алып жүру1.Теориялық түсіндіру. Футбол ережесін үйрету.Футбол ойыны допты жүргізу тоқтату,айла тәсіл жасаудан, аяқ ұшымен жүргізу, тебуден тездікте ойнаудан тұрады. Футболшылар алға қарап тездікпен жүгіріп кенеттен тоқтап бұрылып білу керек. 2.Оқушыларды сапқа тұрғызып екі сапқа бөлу. Бірінші тобын,оң қапталға екінші тобын сол қапталға тұрғызамыз. Жаттығу барысында оқушылар белгіленген жаттығуды толық орындау керек.Допты тебу.Допты тебу футболшылар негізгі ойын тәсілі. Допты қозғалыста алып жүру, допты аяқтың ұшымен тебу жанмен, қапталмен, ұшымен, санмен тебіп жүргізе білу. (Оқушылар кезекпен қайталау)Допты тоқтату.Допты жеке өзі алып жүріп тоқтата білу керек. Аяқ ұшымен, жанмен, кеудемен тоқтату. Допты қақпаға соға білу тәсілдерін жетілдіру. (Оқушылар кезекпен қайталау)Допты алып жүру.Допты тіке алып жүргенде табанның ішкі жағымен алып жүрген тиімді, қысқа бағытқа алып жүргенде алақан ішкі жағымен алып жүру тиімді. (Оқушылар кезектесіп қайталау)Допты торсықтар арқылы жүргізу.Допты белгілеген жерден торсықтардан айналып жүргізу алақан ішкі жағымен жүргізу. (Оқушылар кезектікпен қайталау)Қақпашының ойыны.Қақпашының ойыны футболшыларға өте қажет. Ойында шапшаң қозғалу, ойын тәсілін білу керек. Допты қағып жіберу, ұстап алу, қысқартылған ережемен ойнау. Допты алма - кезек тебу арқылы алып жүреді. Допты тіке бағытта алып жүргенде табынның ішкі алқымымен теуіп алып жүрген қолайлы, ал қисық бағытта алып жүргенде алқымның ішкі бөлігімен теуіп алып жүрген тиімді.4 - жаттығуДопты тартып алу.Допты тартып алу - өте күрделі тәсіл. Қарсыластан допты тартып алу үшін доп иесінің ойын жоспарын болжай білу керек. Допты тартып алуда аттап басуды, тез жетуді басқа да тәсілдерді қолдануға болады.5 - жаттығуҚақпашының ойны6 - жаттығуДопты ойынға қосуИгерген әдіспен екі жақты ойын: Футбол ойнау
Қорытынды бөлім 5минут1. Оқушыларды бір сызық бойымен сапқа тұру2. Бағалау3. Үйге тапсырма:доппен жаттығу
bilimdiler.kz
Футболдың адам санасына кіріп-шықпайтын ережелері де бар. Мәселен, бос қақпаға шабуылшы доп тепкен сәтте алаңға көрерменнің бірі жүгіріп шығып, оны бөгеуге тырысса, бірақ теңбіл снаряд бәрібір қақпа торынан табылса, мұндай жағдайда гол саналмайды. Ал егер доптың бағытына қосалқы құрамдағы жарақаттанған футболшылардың бірі тосқауыл болуға тырысса, гол саналады. Міне, №1 спорттың күлкіңді келтіретін осындай ережелерін немістердің Віld басылымы теріп жазған екен. Солардың бірқатарын назарларыңызға ұсынуды жөн көріп отырмыз.
Егер ойын басталмас бұрын ойыншы қарсыласын теуіп жіберсе, алаңнан қуылады. Дегенмен жаттықтырушы алаңнан қуылған футболшыны басқа ойыншымен алмастыра алады.
Егер ойыншы қарсыласын алаңға шықпай тұрып теуіп жіберсе, оған қызыл қағаз көрсетілмейді. Футболшы ойынға шыға береді. Бірақ бұл жайт хаттамаға енгізіледі.
Ойын барысында қақпашы мен қорғаушы жейделерін алмастырып, «Жаңа қақпашы» өз айып алаңында допты қолмен тоқтатар болса, ойын жалғаса береді. Дегенмен доп тоқтатылғанда, екеуіне де ескерту қағазы көрсетіледі.
Бұрыштама кезінде қорғанушы жақтың ойыншысы биік секіру үшін командаласының көмегіне сүйенсе, спорттық ережеге жат қылық көрсеткені үшін айып добы белгіленеді.
Гол соққан ойыншы жейдесін шешіп, алаң жиегіндегі бөгеттен секіріп кетсе, екі сары қағаз көрсетіліп, бірден ойыннан қуылады.Футболшының бутсасы шешіліп қалып, ол әріптесіне пас берген болса, айып добы белгіленеді.
Допты ойынға ауттан қосқанда теңбіл снарядты қарсыласына әдейі лақтырса, төреші айып добын белгілейді де, ойыншыны алаңнан қуады.
Допты ойынға ауттан қосқан ойыншы теңбіл снарядты алаңның арғы жиегіне асырып жіберсе, доп қайта ауттан лақтырылады.
Офсайд жасамақ оймен қорғаушы алаң шетіне шығып кеткен сәтте, ойыннан тыс қалған шабуылшы гол соққан болса, бұл гол саналады. Ал қорғаушы ескерту қағазын алады.
Өз алаңында айып добын орындаған қорғаушы допты қақпашысына берген сәтте, теңбіл снаряд өз қақпасына кіріп кетсе, гол саналмайды. Шабуылдаушы команда бұрыштама добын орындайды.
Негізгі және қосымша уақытта «А» командасының үш ойыншысы алаңнан қуылған болса, матч соңындағы пенальти кезінде «Б» командасының бапкері пенальтиге қатыспайтын үш ойыншысын анықтайды.
Айып добы кезінде төреші қолын көтеруді ұмытып кетсе, ал доп ешкімге тимей, қақпа торынан табылса, гол саналмайды. Айып добы қайта орындалады.
surak.baribar.kz
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Жаратылыс ғылымдар факультеті
Дене шынықтыру және бастапқы әскери дайындық ілімдері мен әдістемелері кафедрасы
Пәннің оқу - әдістемелік кешені
«Мини футбол»
5В010800«Дене шынықтыру және спорт» мамандығы бойынша
ІІІ – курс студенттеріне арналған.
Құрастырушы: Дене шынықтыру және бастапқы әскери дайындық ілімдері мен әдістемелері кафедрасының аға оқытушысы п.ғ.м.: Советханұлы Д.
Кафедра отырысында бекітілген: хатама № «___» ___________жыл
Дене шынықтыру және бастапқы әскери дайындық ілімдері мен әдістемелері
кафедрасының меңгерушісі м.а. Прохоров Б.Н.
Жаратылыс ғылымдар факультетінің оқу-әдістемелік кеңесінің отырысында талқыланып бекітілді.
Хаттама № «___» __________________жыл
Жаратылыс ғылымдар факультетінің
ОӘК төрайымы: Абдишева З.В.
Жаратылыстану ғылымдар факультетінің Ғылыми кеңесінде бекітілген
Хаттама № «___» __________________жыл
Жаратылыс ғылымдар
факультетінің деканы, х.ғ.к. Ибраева Л.С.
Мазмұны:
Пән туралы мәліметтер
Атауы: «Мини футбол»
Кредит саны – 2
Оқу сабақтарының өткізу орны: Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті. №3 оқу ғимараты.
Оқытушы туралы мәліметтер
Советханұлы Дулат
Ден шынықтыру және бастапқы әскери дайындық ілімдері мен әдістемелері кафедрасының аға оқытушысы педагогика ғылымдарының магистрі
Кафедрада болу уақыты 8.00-17.00
Оқу жоспарынан көшірме
| Курс | Семестр | Кредиттер | Дәріс, сағат | Тәж.сабақ, сағат | СОӨЖ | СӨЖ | Барлығы | Бақылау формасы |
| 3 | 5 | 2 | - | 30 | емтихан |
Постреквезиттер: спорттық – педагогикалық пәндер.
Мини футбол курсы спорт мектептерінде, спорт прфиліндегі мектеп – интернаттарында, жоғарғы және орта оқу орындарында гандбол, баскетбол, волейбол, футбол, мини – футболдан жаттықтыратын жаттықтырушыларға арналған теориялық білім құжаттарының жиыны.
Курсты өту барысында студенттер спорт ойындары бойынша балалармен, жасөспірімдермен, ересек спортшылармен жаттықтырушылық – педагогикалық жұмыс атқару дағдыларын бойларында қалыптастырады, сонымен бірге төрелік ету, техника саласындағы сауаттану, үйрету және жаттықтыру дағдыларын үйрету.
Мақсаты: Мини футбол бойынша танысу курсы болашақ алғашқы әскери дайындық мұғаліміне мектепте оқу және сыныптан тыс жүргізуіне септігін тигізеді.
Мәселелері: Мини футбол ойыны мен техникасын кәсіби деңгейде меңгеру. Оқушыларда арнайы біліктілік пен дағдыларды ұйымдасқан түрде қалыптастыру.
Студент мынаны білуі керек: мини футбол ойынының ережелерін, техникасын, тактикасын және үйрету әдістерін білуі керек.
Студент мынаны жасай білуі керек: техникалық әдістерді жасай білуі керек, оқу-жаттығу сабақтарын өткізе білуі керек, спорттық жұмыстарды команданы басқара алуы керек, жоғарыда аталған ойынша жарыстар ұйымдастырып жүргізе алу керек.
Курстың тақырыптық жоспары
| № | Тақырып атауы | Дәріс сағат саны | Тәж. сағат саны | СОӨЖ | СӨЖ |
| 1 | Мини-футбол ойынының техникасы мен жіктелуі. | - | 2 | ||
| 2 | Мини-футболшылардың ойын техникасы | - | 2 | ||
| 3 | Доп қабылдау әдістері | - | |||
| 4 | Допты жүргізу әдісі. | - | |||
| 5 | Мини-футболдағы тактикалық әрекеттер | - | 2 | ||
| 6 | Жеке тактикалық әрекеттер. | - | 2 | ||
| 7 | Топтық тактикалық әрекеттер | - | 2 | ||
| 8 | Допты жоғарыдан тура беру. | - | 2 | ||
| 9 | Мини-футболдағы ойыншылардың саны | - | 2 | ||
| 10 | Мини-футболдағы қолданылатын жазлар | - | 2 | ||
| 11 | Мини –футболдағы ойыншылардың киiм-кешегi. | - | 2 | ||
| 12 | Мини-футболдағы ойын ұзақтығы және ойын бас | - | 2 | ||
| 13 | Ереже бұзушылық және ойыншылардың жүгенсіз мінез - құлығы. | - | 2 | ||
| 14 | Айыптық және еркін соққылар | - | 2 | ||
| 15 | Ойын нәтижесі | - | 2 |
Дәрістік және тәжірибелік сабақтарды өткізу жоспары.
Сабақ №1; Мини-футбол ойынының техникасы мен жіктелуі.
Сабақ №2; Мини-футболшылардың ойын техникасы.
Сабақ №3; Доп қабылдау әдістері.
Сабақ №4; Допты жүргізу әдісі.
Сабақ №5; Мини-футболдағы тактикалық әрекеттер.
Сабақ №6; Жеке тактикалық әрекеттер.
Сабақ №7; Топтық тактикалық әрекеттер.
Сабақ №8; Допты жоғарыдан тура беру.
Сабақ №9; Мини-футболдағы ойыншылардың саны.
Сабақ №10; Мини-футболдағы қолданылатын жазлар.
Сабақ №11; Мини –футболдағы ойыншылардың киiм-кешегi.
Сабақ №12; Мини-футболдағы ойын ұзақтығы және ойын басы.
Сабақ №13; Ереже бұзушылық және ойыншылардың жүгенсіз мінез – құлығы.
Сабақ №14; Айыптық және еркін соққылар
Сабақ №15; Ойын нәтижесі.
СОӨЖ тапсырмаларын орындау және өткізу кестесі.
| № | Тақырып | Пәннің мақсаты мен мазмұны | Ұсынылатын әдебиеттер. Негізгі / қосымша | Ұпай | Жұмысты тапсыру мерзімі | Бақылау формасы |
| 1 | Мини-футбол ойынының техникасы мен жіктелуі. | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 1 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру. |
| 2 | Мини-футболшылардың ойын техникасы | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 2 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру. |
| 3 | Доп қабылдау әдістері | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 3 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру. |
| 4 | Допты жүргізу әдісі. | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 4 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 5 | Мини-футболдағы тактикалық әрекеттер | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 5 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 6 | Жеке тактикалық әрекеттер. | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 6 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 7 | Топтық тактикалық әрекеттер | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 7 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 8 | Допты жоғарыдан тура беру. | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 8апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 9 | Мини-футболдағы ойыншылардың саны | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 9 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 10 | Мини-футболдағы қолданылатын жазлар | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 10 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 11 | Мини –футболдағы ойыншылардың киiм-кешегi. | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 11апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 12 | Мини-футболдағы ойын ұзақтығы және ойын басы | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 12 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 13 | Ереже бұзушылық және ойыншылардың жүгенсіз мінез - құлығы. | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 13 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 14 | Айыптық және еркін соққылар | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 14 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
| 15 | Ойын нәтижесі | Техникалық тәсілдерді дұрыс орындай алу. | {1, 2, 4, 9, 10, 11} / {1, 2, 4, 5} | 1 | 15 апта | Техникалық тәсілдерді тексеру |
СӨЖ тапсырмаларын орындау және тапсыру кестесі.
| № | Тақырып | Пәннің мазмұны мен мақсаты | Ұсынылатын әдебиеттер Негізгі / қосымша | Ұпай | Жұмысты тапсыру мерзімі | Бақылау формасы |
| 1 | Мини-футболдың ойын ережесі. | Жазбаша есеп даярлау | {1, 2, 4} / {1, 2, 4, 5} | 9 | 5 апта | Жазбаша есеп |
| 2 | Допты жүргізу әдістері. | Ауызша жауапқа дайындалу | {1, 2, 4} / {1, 2, 4, 5} | 9 | 7 апта | Ауызша жауап |
| 3 | Мини-футболдағы тактикалық әрекеттер. | Ауызша жауапқа дайындалу | {1, 2, 3, 5} / {1, 2} | 9 | 9 апта | Ауызша жауап |
| 4 | Ереже бұзушылық және ойыншылардың жүгенсіз мінез - құлығы. | Жазбаша жұмысты дайындау | {1, 2, 3, 5, 8} / {1, 2} | 9 | 12 апта | Конспект |
| 5 | Ойын нәтижесі | Ауызша жауапқа дайындалу | {1, 2, 3, 5} / {1, 2} | 9 | 14 апта | Ауызша жауап |
Негізгі әдебиеттер
«Мини футбол» курсы тәжірибелік курс болып табылады, сонндықтан негізгі сабақты өткізу шарты барлық жеке тапсырмаларды орындау болып табылады, олар бақылаудың негізгі формасы болып табылады.
Баскетболда, гандболда, волейболда, футболда меңгерген тәжірибелік дағдыларды техникалық тәсілдер мен әрекеттерді дұрыс орындалуымен бағаланады. Сабаққа қатысу міндетті түрде болуы керек, ал себеппен немесе себепсіз қалдырған сабақты студентті тәжірибелік кешендерді орындаудан ешқандай босатпайды.
Студенттер білімін бақылауға ағымдағы, аралық және қорытынды білімді бағалау формалары кіреді.
Ағымдағы бақылаудың әр формасы 5 ұпайлық жүйе бойынша бағаланады. Тәжірибелік, СОӨЖ, СӨЖ тапсырмаларын орындау 5 ұпайлық жүйе бойынша бағаланады.
Оқу курсы аяқталған соң бақылау формасы – емтихан.
Тәртіпті бұзғаны үшін және тапсырмаларды кестедегі мерзімнен кешігіп тапсырғаны үшін келесі айып санкциялар еңгізіледі:
2 аралық (қорытынды) бақылау қорытындысына 15 аптаның жиынтық саны есептелінеді.
Егер 2 аралық бақылау бағасы 50%және одан жоғары болса рейтингті жоғарлатуға рұқсат етілмейді. Бұл жағдайда 2 аралық бақылау қорытынды болып табылады.
Емтиханға студент қорытынды рейтингісі 50%-дан жоғары болса ғана жіберіледі.
Қорытынды бағаға мыналар кіреді:
Аралық бақылау – 60%
Емтихан - 40 %
Курс саясаты мен процедурасы келесі әкімшілік талаптарды көздейді:
№1 Тақырып: Мини-футбол ойынының техникасы мен жіктелуі.
Сабақ мақсаты: Мини-футбол ойынының техникасы мен жіктелуі туралы оқушылардың біліктілігін арттыру.
Қарастырылатын сұрақтар:
Өте әйгiлi спорттың түрлерiнiң бiрi футбол. Бiздiң елде футболмен мыңдаған адам шұғылданады.
Футбол бұл дене тәрбиесiнiң құралы денсаулықтың жан-жақты дене құрылысының өсiп-жетiлуi және күшейтуiне мүмкiндiк туғызады, алдағы еңбек қызметiне кәсiби-техникалық училищелерiнiң бiтiрушiлерiнiң әзiрлеуiн жақсартуға және қызметке көмектеседi. Футбол бойынша жұмыстар жас балада сапаның бағалы адамгершiлiктi-ерiктiлерiн тәрбиелейдi: коллективизм, нысаналық, батылдық, шыдамды, сабырлық ету, тәртiптiк, сонымен бiрге физикалық сапалар: тездiк, еп, шыдамдылық, күштi, секiргiштiк.
Футбол адамды организмға тек қана биiк талаптардың көрсетедi. Әр түрлi тiзбектегi Ойындары және байланыс, әртүрлi интервалдармен уақытында жаттығуларды кезектеседi, қарқын және ұзақтық бойынша бiрдей емес.
Ойын қарқындарына байланысты организмдағы физиологиялық жылжуларды шама да өзгередi. Энергияның деңгейдiң мамандандырылған футболшыларында Ойынға шығындары 2000 ккал шекте болады. Оттектiң тұтынуы оттектiң максимал тұтынуынан 87% жетедi, шын көңiлiмен қысқартуларды орташа жиiлiк 170 175 уд/мин құрайды. Түбегейлi жылжулар жақтан тыныс аппарат: да байқалады өкпе желдету минутқа 150 180 лге жетедi. Организмы жаттығулар процессiнде футболмен шұғылданатын биiк талаптарға көрсетiлетiн оған бiртiндеп орайланады. Бақылаулар футболшылар дене құрылысының өсiп-жетiлуiнiң биiк көрсеткiштерi: де дұрыс пропорционал дене құрылысы болатынын көрсетедi (5, 0 5, 1 л) жеңiл, (92 94 смдер) кеуденiң дөңгелегi, (180 200 кг) арқа, iш пресс, санның алдыңғы бетiнiң күштi мускулатурасы және балтыр бұлшық еттерiнiң (175 178 смдер) өсу, (73 75 кг) дененiң массасы, тiршiлiк сыйымдылығын. Футболға Ойынның жанында бұлшық еттердiң функционалдық күйi едәуiр асылданады:
Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:
Сабақ мақсаты: Мини-футболшылардың тұрысы мен қозғалыстары. Алаңда доп алмасу, доп тебу жайлы студенттерге қысқаша сипаттама бере отырып, оны тәжірибелік сабақта көрсету керек.
Қарастырылатын сұрақтар:
Допқа иелiк ету техниканың негiзгi қабылдаулары аяқпен, бастың соққылары, (тоқтау ) доптың қабылдауы, доптың жүргiзуi, алдау қозғалыстар болып табылады.
Доп бойынша соққының техникасы
(қақпалар бойынша берiлу және соққылар) футболда доп бойынша соққылар орындалады.
Аяқ немесе бастың бөлiгi доп соққыда тятыны соған сәйкес соққылар танып бiледi: стоптар, iшкi көтерудiң бiр бөлiгi, көтерудi ортамен, сыртқы көтерудiң бiр бөлiгiнiң iшкi жағымен өкшемен, маңдайдың ортасымен соққы, бүйiрлеу маңдайдың бiр бөлiгiмен соққы тозбайтын.
Аяқтың соққыларының техникасы бiрнеше элементтерден тұрады: (екпiн ) допқа екпiндi буындардың жылдамдығының ұзарту себепшi болатын жол; екпiндi аяқпен құлаш және тiрек аяқтың қойылуы; траектория, жылдамдық және доптың басқаруында алдын ала таңдаумен екпiндi қозғалыс; (соққы ) екпiндi өзара әрекеттесу; (аяқтың сымы) кейiн екпiндi әсерлер.
б) сирақпен және санның аралығында бұрыш жасау өте өткiр, сонымен бiрге доп 12 15 смдерге тiрек аяқтың дұрыс қойылуы бiр бүйiрден және деңгейде болып табылады;
в) аяқты доппен жақын болуларын моментке тобық буынында және тiзенi тiктелейiн деп қалуы доптың үстiнде сияқты салбырауы керек;
г ) (табаны сирақ бөксе) тепкi кезде қатты тетiкке айналдырылады»;
д ) соққыдан кейiн тепсiну алға жүргiзiледi. Өз орынды соққылардың зерттеуiне екпiн iстей бастады ортамен немесе сыртқы көтерудiң бiр бөлiгiмен бар күшiн сала және тек қана содан соңы стоптарды iшкi көтерудiң бiр бөлiгi, iшкi жақты соққының игеруiне өтсiн өкше тозбайтын.
Мұндай тiзбектегi маңдайдың ортасын соққысынан баста басының соққыларының зерттеуi: секiрусiз, секiрiп барып, бұрылыспен.
Соққылар екi түрлерде бөлшектенедi:
егер соққының бағыты доптың ауырлық центрi арқылы өтсе түзулер;
егер соққының бағыты тарапта өтсе және доптың ауырлық центрiмен дәл келмесе кигаш.
Екпiннен жылжымайтын доп бойынша көтерудi ортамен соққы.
Тiрек аяқтың қойылуын алдында соңғы адым ең ұзын, е өйткенi. дененiң жанында кенет алға әперген өзiндiк секiру. Тiрек аяқ, еңкейiңкi тiзеде, добы бар сызыққа, см, балтыр буыны қашықтықтағы оны бiр бүйiрден 5пен 12мен аралығындағы қатайтпалады. Тiрек аяққа, денеге дененiң ауырлығы сәл алға еңкейген және тiрек аяқтың тарабына. Iлгерi қозғалу, санның артқы бетiне бөксе сирақ ауаландыра, қай, түрткiнiң инерциясын сақтай санмен және сирақтың аралығында сүйiр бұрыш ұзағырақ сақтауға болуы мүмкiн ұмтыла жақындатылады. Сирақ ар жағында сол допқа, балтыр қатайт буыны және табаны кенет алға жылжиды артқа тартқан, қатты бiртұтас тетiкке және сабалаған қозғалыспен айналдыр аяғы соққы өндiрiп алады. Тiзенiң соққысы кезде еңкейiңкi, не соғып жiберетiн аяқтан кейiн iлгерi қозғалу жалғастырады, тозбайтын стоптары тiзеде толық түзетiле тартқан, тiрек аяқ бүктетiледi, леген бiрнеше алға әпередi. Болуы мүмкiн және алға тiрек аяқта кейбiрi тақтайлары.
Жіберілген қателер: екпiннiң терiс бағыты; тiрек аяқ доптан қашық өте тұратында мақсаттар ұш добы жоғары; артқа сермеуiн аяқпен дененiң мезгiлсiз ауытқуы; соғып жiберетiн аяқтың соққысынан кейiн еңкейiңкi тобық буынында қала iлгерi қозғалу кiлт тежейдi.
Қатенi келесi жаттығулар орындай жөнделсiн мүмкiн.
1. Оқушы сызылған сызықтан 5 енде болады, (70 80 смдер бойынша) қысқа соққының соңғы имитациялары (1, 5 мге дейiн) созылған алғашқы екi Шаға үдеуi бар екпiн допсыз орындайды.
2. (соққының әдiсiне байланысты) жылжымайтын добынан қажеттi қашықтығында тiрек аяқты 2 3 адымдардан кейiн (допсыз) соққы дәл келтiре құруға шұғылданатын сызығы қайға содан соң екпiннен кейiн жүргiзiледi. Қарама-қарсы қолды соққының имитациялары iлесе соғып жiберетiн аяқтың сирағына дейiн созылып жетуге тырысу.
3. Орыннан соққы немесе добы бар стоптар ұзақ жақын болудан астам көтерулер үшiн аяқтың сымын 2 адымдардан екпiнi бар нашар шайқалған допқана дейiн алға.
1. Әрiптестердiң бiрлерi шығыр, басқа 10 мге қорғауға бiр бүйiрден болып қалыптасады. Екiсi доптармен және доп қарсы шығу және бiр бүйiрден сырғанаған доп бойынша соққыларын жасайтын үшiншi кезекпен домалатады. Әрiптестер 20 соққылар бойынша жасалып ауысады. Кiм бастарды көбiрек ұрады?
2. Әрiптестер болып қалыптасадыдан дарбазаға екеуi және доп үшiншi секiнетiн қарсы шығу доп бойынша соққылар әзiрлеусiз қақпалармен аралық болып табыла жасайды кезекпен лақтырады. Әрiптестер 20 соққылар жасалып ауысады. Кiм бастарды көбiрек ұрады?
3. Қабырғада жақтан 1 м және төменгi тарабы жерден 1 м қашықтықта болатын 3 м тiк төртбұрыш бормен сызады.
Ойыншылар кезекпен көтерудi ортамен немесе сыртқы оның бөлiгiнiң соққысымен бағдарлар бұл допты тебедi. Тындырған соққы орын басқа жол бередi. 2 реттiң добы қабырға туралы соққыдан кейiн жер тигiзуi керек. Кiм 20 соққылардан кейiн көбiрек нысанаға дөп тию едi?
ч. 1 ч. 2 ч. 3 ч. 4ansya.ru
Футбол ойыны. Ойнау техникасы
Жоспар:
Кіріспе
1 Матч сипаттамасы (ережелері)
Негізгі бөлім
2 Тарихы
3 Футболдың таралу тарихы
4 Ойын тактикасы
5 Ойнау техникасы
Қорытынды
6 Әлем чемпионатында жеңіске жеткендер
Кіріспе
Футбол — (ағылш. foot — аяқ, ball — доп) спорттың командалық ойын түрі. Футбол — әлемге аса танымал ойындардың бірі[1][2][3][4]. Ойынның негізгі мақсаты қарсылас команданың қақпасына аяқпен немесе басқа да дене мүшелерімен (қолдан басқа) қарсылас команда салған саннан көбірек доп салу болып табылады.
Матч сипаттамасы
Ойын ұзындығы 100-110 м, ені 64-75 метрлік тіктөртбұрышты алаңда өткізіледі. Биіктігі 2 м 44 см, ұзындығы 7 м 32 см-лік қақпасы бар. Қақпаның сыртына тор керіледі. Футбол добының салмағы 396-453 г, диаметрі 68-71 см. Ойынға 11 ойыншыдан екі команда қатысады. Олар қақпашы, қорғаушылар, жартылай қорғаушылар, шабуылшылар болып бөлінеді. Ойын арасында 15 минуттық үзілісі бар, 45 минуттық екі кезеңде өтеді. Өз айып алаңында қақпашыдан басқа ойыншы допты қолымен ұстауға болмайды.
Тарихы
Футбол тарихы XII ғасырдан басталады. Алғаш рет Англияда дамыды. Саяхатшы Гастон де Фуа өз заманында футболды бар ынтасымен бақылап, «Ағылшындар футболды ойын деп есептесе, онда төбелесті не дейді?» деп жазып кеткен екен. Футболға қарсылық көрсеткендер болды. Мысалы, шіркеудегі діндарлар, феодалдар футболға тыйым салынуын талап еткен екен. Өйткені, бүгінгі күнге дейін футбол өте қауіпті ойын саналып келеді.

Тарихы
Футбол тарихы XII ғасырдан басталады. Алғаш рет Англияда дамыды. Саяхатшы Гастон де Фуа өз заманында футболды бар ынтасымен бақылап, «Ағылшындар футболды ойын деп есептесе, онда төбелесті не дейді?» деп жазып кеткен екен. Футболға қарсылық көрсеткендер болды. Мысалы, шіркеудегі діндарлар, феодалдар футболға тыйым салынуын талап еткен екен. Өйткені, бүгінгі күнге дейін футбол өте қауіпті ойын саналып келеді.
1313 жылы белгілі феодал Эдуард II қала ішінде футбол ойнауға шектеу қойған. Тіпті, 1314 жылдың 13 ақпанында король Лондон қаласында футболға қарсы шаралар қолданған деседі.
1389 жылы Ричард II пашта сарайы маңында доп тепкендерді өлім жазасына кескен.Патшаға бірнеше мәрте рұқсат сұрап барған футбол жанкүйерлері әрдайым жағымсыз жауап алып отырған.
Футболға тыйым салған патшалар тізімі төмендегідей: Генрих IV 1399-1401, Генрих, V 1413 - 1433 ж, Генрих VI 1449-1451 ж, Эдуард IV 1471 ж, Генрих VII 1491 ж, ал Генрих VIII ойыншыларға шектеу қойып қана қоймай, алаң иелеріне тыйым салып, салық салған. Бұндай қатаң қағидаларға мойымаған халық футбол ойнаудан бас тартқан жоқ.
Тек 1908 жылы футбол олимпиадалық ойындар тізімінен орын алды.
Ал, 1863 жылы Лондонда футболдың жаңа шарттары белгіленді. Жобаға енгізілген ережелерді арнайы комиссия жіті қараған.
1872 жылдан бастап футболдан халықаралық кездесулер өткізілді. Доданы Англия мен Шотландия футболшылар ашты.
Ойынды бар ынтасымен тамашалаған жанкүйерлер үшін ойын сәтсіз аяқталды.Өйткені, алғашқы кездесуде есеп ашылған жоқ.
1884 жылы Ұлыбританияда алғашқы ресми кездесу өтті.Жарысқа Англия, Шотландия, Уэльс және Ирландия командалары қатысып, бақ сынасты. Ойын жеңімпазы - шотландықтар болды.
1920 жылы еуропалық футбол бәсекесінде Бельгия мен Чехословакия кездесті. Онда чех футболшыларын ойсырата жеңген бельгиялықтар олимпиада чемпионы танылды.
Ал 1924 жылы Оңтүстік Америкада ашылған олимпиадада алтынды Уругвай құрамасы ұтты. Олар Югославия, американ, француз, голланд пен Швейцария ойыншыларын қапы қалдырды. Ағылшындардан футболды үйренген Уругвай футболшылары әлдеқайда ширақ еді.
Италия мен Испания, Мажарстан, Аустрия, Чехословакия да футболдың қыр-сырларын тең меңгере білді. Бұны 1934-38 жылдары Италия құрамасының екі рет әлем чемпионаты атанғаны дәлелдейді.
Ежелгі Шығыс елдерінде (антикалық дәуірде Мысыр, Қытай,) (Грекия, Рим), тіпті Франция, Италия, Англияда футболға ұқсас ойын болған.
Ежелгі Мысырдағы футбол тектес ойын біздің эрамызға дейін 1900 жылы танылған.
19 ғасырдың аяғында футбол Еуропа мен Латын Америкасыда қарқынды дамыды.
1904 жылы Белгия, Дания, Нидерланд мен Швейцария елдері футбол қауымдастығынан халықаралық федерацияның (ФИФА) құрылуына мұрындық болды.
1923 жылы Ресей құрамасы Скандинавия турнирінде Швеция мен Норвегия командаларын қапы қалдырды. Одан кейін бірнеше мәрте Түркия ойыншыларын сан соқтырды.
1946-48 жылдары Оңтүстік Америка үш рет қатарынан аргентиналықтардан басым түсті.
1950-60 жылдары футболдан үздік мектептер саналғандар мыналар еді: Лев Яшин мен Игорь Нетто, Альфредо ди Стефано мен Франсиско Хенто, Раймон Копа мен Жюст Фонтэн, Полеи Диди, Гарринча және Жильмар, Драгослав Шекуларац пен Драган Джаич, Иозеф Масопуст пен Ян Поплухар, Бобби Мур мен Бобби Чарльтон, Герд Мюллер, Уве Зеелер мен Франц Беккенбауэр, Ференц Вене мен Флориан Альберт, Джачинто Факкеттии, Джанни Ривера, Жаирзиньо және Карлос Альберте.
1956 жылы Кеңес Одағының футболшылары алғаш рет олимпиада чемпионы атанды. Төрт жылдан кейін олар Еуропа кубогының жеңімпазы танылды[5].
Футболдың таралу тарихы
Футболдың алғаш 1863 ж. Англияда арнаулы ережесі бекітіліп, тұңғыш қауымдастық құрылды. Сондықтан Англия аталмыш спорт түрінің отаны болып есептеледі. Бірақ Футболға ұқсас аяқдоп ойынының түрлері ежелгі Мысыр, Қытай, Грекия, Римде, ал онан кейінірек Франция мен Италияда дамыған. Кейін бұл спорт түрі біраз өзгерістерге ұшырап, футбол деген атаумен бізге жетті.
19-ғасырдың соңына қарай футбол Еуропа мен Латын Америкасы елдеріне кеңінен тарай бастады. 1904 жылы халықаралық футбол федерациясы (ФИФА), 1954 жылы Еуропа футбол қауымдастықтары одағы (УЕФА) құрылды. 1900 жылдан бастап олимпиялық ойындар бағдарламасына енген. 1930 жылдан бастап төрт жылда бір рет әлем чемпионаты және 1958 жылдан бастап Еуропа кубогы үшін жарыстар өткізіліп тұрады.
Қазақстанға футбол 1909-1910 жылдары келді.Әуелі Орал, Атырау, Ақтөбе, Павлодар, Семей, Петропавл қалалары жастарының ермегіне айналған өнер, бара-бара бұқаралық сипат алды.Қолда бар деректер бойынша алғаш команда құру 1911 жылдан басталған. Семейде М.Сайдашев, А.Кәрімов, Ю.Нығматулин, т.б. жергілікті қазақ және татар жастарынан тұратын “Жарыс” командасын құрып, көптеген өнерпаздар мен спортшылардың елге танылуына себепкер болды. Сол команданың құрамында ұлы жазушы, ғұлама ғалым Мұхтар Әуезов жартылай қорғаушы болып ойнаған.1914 жылы семейліктер алғаш рет Томск қаласының политехникалық институты студенттерімен жолдастық кездесу өткізді.Бұл Қазақстан футболының кіндігі кесілген жыл болып есептеледі.20 ғасырдың 30-жылдарына дейін әр қала өздерінше күш сынасып жүрді, алайда республикалық деңгейде жарыстар болмағандықтан, шеберлік баяу дамыды.1937 жылы Алматының динамошылары “Шығыс қалалары” тобында 3-орынды иеленді.Сол жылдың қазан айында жолдастық кездесулер өткізу үшін Одессадан “Консервщик” командасы келді.Одессалықтар Алматы, Семей, Петропавл қалаларында болып, республиканың ең таңдаулы командаларын ойсырата жеңді. Осы жеңілістен қорытынды шығару мақсатында, “Динамо” командасын күшейту жөнінде шешім қабылданды. Жергілікті командалардан ағайынды Вячеслав пен Павел Трофимовтар, А.Вяшняков, А.Громов, Ф.Ткаченко, Ақтөбеден Н.Писяуков, И.Шариков, П.Луценко шақырылды. Одессаның “Консервщик” командасының ойыншылары ағайынды Константин мен Георгий Бедрицкийлер, Н.Чернец, Г.Ананченко және П.Щербаков “Динамоның” (Алматы) құрамында ойнауға тілек білдірді. 1939 жылы динамошылар Қазақстан чемпионы әрі кубогының иегері атанды. Қазақстандықтар сол жылы КСРО кубогы жолындағы бәсекеде Киевтің динамошыларын тізе бүктірді. Келесі жылы 2004 команда қатысқан ұжымдар арасындағы кубок бәсекесінде топ жарды. Шешуші сында Таганрогтің “Торпедо” командасын 3:1 есебімен жеңген алматылық динамошылар КСРО кубогын иемденді. Қазақстан футболының атын шығарған команданың құрамындағы 8 ойыншы Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты. Трофимов, Громов, В.Шаповалов сынды футболшылар қан майданнан оралған жоқ. Команда 1947 жылдан бастап КСРО чемпионатында “Б” класында өнер көрсетті. Республикамыздың бас командасы әр жылдары “Динамо”, “Локомотив”, “Урожай”, ал 1956 жылдан бері ”Қайрат” деп аталды. “Қайрат” өзінің алғашқы халықаралық кездесуін 1957 жылғы 30 қазан күні Финляндияның “Ваrса” командасымен өткізді. Қайраттықтар 4:0 есебімен жеңіске жетті. “Қайрат” командасы КСРО чемпионатының “А” класына 1960 жылы көтерілді. Олар алғашқы матчын Ленинградтың “Адмиралтеец” командасымен өткізіп, 0:0 есебімен тең түсті. “Қайрат” командасының сапында Т.Сегізбаев, Қ.Ордабаев, С.Байшақов сынды өнер көрсеткен қазақ жастары болды. 20 ғ-дың 50-жылдары “Б” класына Қазақстан командалары көптеп өте бастады. 1958 жылы Қарағандының “Шахтер”, ал келесі жылдары Шымкенттің “Еңбек”, Өскеменнің “Восток”, Жамбылдың “Металлист”, Павлодардың “Трактор”, Ақтөбенің “Актюбинец”, Целиноградтың “Целинник”, Жезқазғанның “Еңбек” командалары әуелі “Б” класында, кейіннен “А” класында өнер көрсетті. КСРО тарағаннан кейін, 1992 жылы Қазақстан дербес мемлекет ретінде Халықаралық футбол федерациясына (ФИФА) мүше болды. Сол жылдан бері ҚР-ның өз чемпионаты өтуде. 1992 жылы “Қайрат” (Алматы, 1993 ж. “Ансат” (Павлодар), 1994-1995 жылдары “Елім-ай” (Семей), 1996 жылы “Тараз” (Тараз), 1997 жылы “Ертіс” (Павлодар), 1998 жылы “Елімай” (Семей), 1999 жылы “Ертіс” (Павлодар), 2000-01 жылдары “Жеңіс” (Астана), 2002-03 жылдары “Ертіс” (Павлодар), 2004 жылы “Қайрат” (Алматы), 2005 жылы “Ақтөбе” (Ақтөбе), 2006 жылы “Астана” (Астана) командалары чемпион болды.Ел кубогы жолындағы бәсекеде 1992 жылы “Қайрат”, 1993 жылы “Достық” (Алматы), 1994 жылы “Восток” (Өскемен), 1995 жылы “Елім-ай”, 1996-97 жылы “Қайрат”, 1997-98 жылдары “Ертіс”, 1998-99 жылдары “Қайсар” (Қызылорда), 1999-2000 жылдары “Қайрат”, 2000-01 жылдары “Жеңіс”, 2001 жылы “Қайрат”, 2004 жылы “Тараз”, 2005 жылы “Жеңіс”, 2006 жылы “Алма-Ата” (Алматы) командалары кубок иегері атанды. 2002 жылы Қазақстан футбол одағы (ҚФО) Азия футбол конфедерациясынан (АФК) шығып, Еуропа футбол одағына (УЕФА) мүшелікке өтті. КСРО құрама сапында Е.Яровенко 24-Олимпия ойындарының (1988, Сеул, Корея) чемпионы болды[6].
Әлем чемпионатында жеңіске жеткендер:

Бразилия құрамасы - Бес рет: 1958, 1962, 1970, 1994 және 2002 жылдарындағы чемпионаттарды жеңді.
Италия құрамасы - төрт рет: 1934, 1938, 1982 және 2006.
Германия құрамасы - үш рет: 1954, 1974, және 1990.
Аргентина құрамасы - екі рет: 1978 және 1986.
Уругвай құрамасы - екі рет: 1930 және 1950.
Англия құрамасы - бір рет: 1966.
Франция құрамасы - бір рет: 1998.
Испания құрамасы - бір рет: 2010.
1977 жылы Тунисте алғаш рет жасөспірімдер арасында әлем чемпионаты өтті. Жасы 19-ға дейінгі жас футболшылар 16 ұлттық құрамадан алынды. Жастар арасындағы чемпионат тізімінің тұсауын КСРО футболшылары кесті.[7]
Футболистің спорттық мастерствосы озықтыққа жету үшін қозғалмалы қызметтің жаңа одан да тиімді тәсілдер көмектеседі. Ойынның өзгешелігінденгі нақты білімге сүйенсек, футболистің қозғалу қызметін ұйымдастыра отырса негізгі ойынның даму үрдісіне негі болады.
Футбол жас адамдардың дамуына көмектеседі. Олардың физикалық даму сапасына, мінездің маңызды сипаттарын тәрбиелеу, мысалға: творчестволық белсеңділік, берілген жұмасқа жауапкершілік, талаптылықты жүзеге тартады. Ал бұл өз алдында өте түбегейлі. Бұндай сапаларға иемденген адам өзінің қоғамына үлкен пайда әкелетіне сөзсіз.
Негізгі факторлары
Өмір көрсеткендей ешқандай ойын, егерде жақсы ойыншылары болмаса нәтиже бермейді.Футболшы көптеген қажетті қасиеттерге ие болуы керек. Футболдағы әр ойыншы доп алып жүру, дәл пас, қақпаға допты тура бағыттай білуі керек. Осылармен бірге ол бүкіл ойын бойы түсетін ауыртпалыққа шыдай білуі керек. Футболда басты, маңызды ол ойыншылардың өз денесі мен допты игеруі.Міне осыларға байланысты ойыншы, егерде жарыстарда жақсы жетістіктерге жеткісі келсе, өзінің дайындығына басты назар аударуы керек. Ал осындай дайындық өзіне жоғары физикалық дайындықты, әр түрлі техникалық ойды қажет етеді. Осындай дайындықтың әр бір бөлігі бір бүтіндей болуы керек.Физикалық дайындық ол физикалық жұмыс жасау қабілеті немесе футболшының физикалық жағдайы немесе күш, ептілік, икемділік, жылдамдық және шыдамдылық секілді физикалық қасиеттердің жиынтығы.
Техника – дегеніміз ол ойын кезінде футболшының допқа және өз денесіне ие болуы.
Тактика – дегеніміз ол ойланылған, әр бір ойыншының және бүкіл команданың қозғалысы.
Ойын кезінде алаңда футбол шеберлерінің дәл пастарды әдемі комбинацияларын көруге болады. Осылардың барлығы бұл шеберлерге көптеген жаттығулар арқасында келеді. Жаттығулар кезінде футболшылар физикалық, техникалық және тактикалық дайындықтарға көп уақыттарын бөледі.
Футбол – ол ұжымдық ойын. Сондықтан әр бір ойыншы өзінің индивидуалдық қадамын ұжымдық және командалық тактикаға келістіре білуі керек.
Тактика команданың доп жүргізу мәнін және әр бір ойыншының нақты міндетін белгілейді. Сол үшін әр бір ойыншы әр түрлі футбол жүйесі туралы білуі қажет және ол ойынның басты принциптарын қорғауда және шабуылда білуі керек. Бутболшы алдағы және арттағы қатардағы ойыншылардың міндеттерін білуі керек. Қарсыласқа жүргізілетін күрестің әр бір әдісін тактика деп атауға болады. Мақсатпен құрылған тактика ойлаған нәтижеге жеткізеді, ал мақсатсыз тактика оған жеткізбейді. Сонымен тактика дегеніміз қарсыласпен күресе білу. Футбол ойынының тактикасы ол өте үлкен жетістікпен ойнау. Футбол тактикасының негізінде жатқан білім жиынтығы үлкен емес, әр ойыншыға қол жетерліктей. Басты мәселе осы білімді ойында жүзеге асыру.
Футбол ойынының тактикасы ол команданың ойын мүмкіндігін толығымен пайдалану және ойынды қарсыластың жағдайына қарап келтіру.
Бұл ойында нақты шабуылдау жүйесінде допты беру, ойыншылардың доппен, допсыз қозғалысында, қақпаға доп бағыттауында және қорғаныста да көрінеді, қозғалыстардың гол соғуынан айыру.
Осыған байланысты команда қандай да тактикалық жүйеде ойнаса да олардың ойын жүйесі көп гол соғу және қарсыластарына гол соққызбау.
Осыған орай команда ұйымдасқан түрде өзінің шабуылдаушыларына қарсыластар қақпасына гол соғуына мүмкіндік туғызуы керек. Ал қорғаныс тактикасы қарсыластарға гол соққызбау.
Қақпаға гол соғу үшін шабуылдаушы әр түрлі ұрымтал тұстан табыла білуі керек. Бұндай кезде ойыншының ұрымтал тұсты таңдай білуі тұрақты емес, ол ондай кезеңде пас алғанда таба біледі. Ал қорғаушылар ондай оңаша, ашық тұрған ойыншыларды жабуға, олардың доп алып жүруіне мүмкіндік бермейді.
Қарсыластар қақпасына доп жақындату техникасы ол соққы және доп алып жүру. Бір ойыншыдан екінші ойыншыға доп беру ол – пас, ал допты ашық алаңда алып жүру ол – доп қуу, ал допты қарсылас жанынан алып өту – алдау деп аталады.
Футболдың қарапайым тактикасы «соққы және жүгір» деген бұрығы допты өз бетімен теуіп, ешкімге арналмаған пас беру келмеске кеткен футбол басынан өткерген дәуір.
Қазіргі жаңа тактика негізінен пас беруде, ойыншылардың алаңда дұрыс қозғалысы, доп ала жүру және алдауына құрылған. Комбинацияда қолданылған шаблон нәтижеге жеткізбейді. Бір команданы жеңіске жеткізген тактика екінші бір командаға кері нәтиже береді. Бір командамен ойындағы тактика жеңіс әкелсе осы тактика келесі командамен ойында жеңіс әкелуі керек.
Футбол – ойын, ал ойында өнер. Тактикалық комбинация ол жеке ойыншыдан да ұжымдық қасиеттерден және футболшылардың күш жұмсауынан құрылады. Комбинациялар ойынның өзінде оның қарсыластар командасына қарамастан құрылады. Осы ойын барысын бағдарламай комбинацияларды алдын ала ойлап алу мүмкін емес. Алайда осы жағдайларға қарап алдын ала ойланған тактикалық комбинациялар жүзеге аспайды деуге болмайды.
Футбол жарысында ойыншы әр түрлі тактикалық әдістер мен шешуші комбинацияларды қолдана білу керек. Ойын өз бетінше творчестволық үрдіс болғандықтан ондағы комбинацияларда шек жок. Футболдағы ойын басымдылығы қай команда доппен қалай өнер көрсетуіне байланысты. Қандай да болмасын шабуыл комбинациясының тактикалық қимылы ол доп алып жүру, пас, алдау, ұрымтал орын таңдай білу, қарсыласпен доп үшін күрес, қақпаға доп бағыттауға байланысты. Әр ойыншы қарапайым тактикалық әдістерді игеруі керек және олармен ойын барысында пайдалана білуі керек. Бұл оның басқа да әріптестерімен тіл табысуына керек қасиет.
Тәжірибеде футболшылардың мынандай қасиеттері қаралады:
а) допқа талас кезінде қарсыластарына қарағанда ұрымтал орынды таңдай білуі;
ә) әр түрлі доп беру кезінде дұрыс қабылдау;
б) доппен алдаса және алып жүре білу;
в) өзбетінше тактикалық мақсатты орындау үшін дұрыс кезеңді таңдай білу;
Осылардың барлығын командастарымен тығыз қарым-қатынаспен жүріп орындау керек. Ойын барысында ойыншы дұрыс шешім қабылдау үшін ол өзінің командастарын қай жерде орналасқанын, қарсыластарын доптың қай бағытқа пас берілетінін, жалпы бүкіл ойынды бақылауы керек. Осыған орай ол өзінің байқай алмайтын алаң бөлшектерін жобалап ұға білу керек.
Ойын барысын ұға білу өте қажетті комбинацияларды орындауға қажет. Ойын алаңын байқай алу туғанна болатын қасиет емес, ол біртіндеп оқу-жаттығу кезінде қалыптасады.
«Футбол» ол әдістер күресі, ойыншылар творчествосы, ол қарсыластар және әріптестерінің комбинацияларынан құралған.
Футбол ойыны өте динамикалық және эмоционалды. Ойыншыларға әр түрлі техникалық әдістерді, белгілі тактикалық бағыт беріп қолдану, әріптестерімен түсінісе білу қажет. Әйтпесе бір қателік бүкіл ойын жоспарын бұзады. Алайда осы айтылған қимылдардың барлығын ойыншылар тыныш ойын барысында емес, қиын спорттық күресте орындайды. Ойын барысында ойыншылар психикасына әр түрлі сыртқы және ішкі күштер түседі. Ол күштер техникалық әдістерді қолдауға, тактикалық жоспарды шешуде зор әсер береді. Ондай күштерге ойынның басқаша өтуі, төрешілердің ір әрекеті, жанкүйертер, қолайсыз ауа райы жатады. Осылар ойыншының ойын кезіндегі көңілдің қобалжуын туғызады, ол біртіндеп басқа ойыншыларға қарап бүкіл командаға кері әсерін тигізеді.
Сондықтан жаттықтырушы әр футболшыны осындай ауыртпашылықтарға төзімді, шыдамды болуға үйрету керек. Ойыншылар жаттығу жарысында өзінің шамасына қарай жасау емес, оған да жоғары жасауға тырысуға үйренген болуы керек.
Әр ойыншы доп алғанда тез ғана ойланып ол допты ары қарай беруді және келесе допты қабылдауға дайын болуы керек. Бұндай жаттығулар жылдам ойын жасау үшін қажет.
Ойын барысында творчестволық, жылдам және тез кездескен қиындықты шешу керек. Футболшылар әр түрлі тактикалық қимылдар жасағанда, өзінің көз қарсыластары күтпеген және осы уақытта ойын жағдайын өзгертетін болуы қажет.
Тактикалық дамыған ойыншы өзін алаңда, қарсыластарға қарсы жақсы көрсетеді. Оны ойын жылдамдығы, ауыртпашылығы өзгерте алмайды. Ондай ойыншының творчествосында ұжымдасып ойнау және жеке комбинация жасау жоғары дамыған.
Футболдағы комбинациялар өте әр түрлі. Олардың көбісі тәжірибеде дайындалып жалпы тактикалық жаттығуға кірген. Алайда ойындағы қайталанбас жағдайлар ойыншылардың жеке творчествалық инициативасы жаңа-жаңа тактикалық әдістер тудыруда.
Қорытынды
Өмір көрсеткендей ешқандай ойын, егерде жақсы ойыншылары болмаса нәтиже бермейді.Футболшы көптеген қажетті қасиеттерге ие болуы керек. Футболдағы әр ойыншы доп алып жүру, дәл пас, қақпаға допты тура бағыттай білуі керек. Осылармен бірге ол бүкіл ойын бойы түсетін ауыртпалыққа шыдай білуі керек. Футболда басты, маңызды ол ойыншылардың өз денесі мен допты игеруі.Міне осыларға байланысты ойыншы, егерде жарыстарда жақсы жетістіктерге жеткісі келсе, өзінің дайындығына басты назар аударуы керек. Ал осындай дайындық өзіне жоғары физикалық дайындықты, әр түрлі техникалық ойды қажет етеді. Осындай дайындықтың әр бір бөлігі бір бүтіндей болуы керек.Физикалық дайындық ол физикалық жұмыс жасау қабілеті немесе футболшының физикалық жағдайы немесе күш, ептілік, икемділік, жылдамдық және шыдамдылық секілді физикалық қасиеттердің жиынтығы.
Пайдаланған әдебиет:
С. Қасымбекова — Әдістемелік құрал, Футбол, Алматы, “Атамұра”
С. Тайжанов, С Қасымбекова,. Дене тәрбиесі Алматы Атамұра
.
multiurok.ru
| Сабақбөлімі | Сабақтың мазмұны | Жүктемемөлшері | Ұйымдастырушылық ж/еәдістемелік нұсқаулар |
| Кіріспе дайындық10-12 минут | 1. Ұйымдастыру кезеңі 1.1 Сапқа тұрғызу, 1.2 кезекшіден мәлімет алу1.3 сәлемдесу | 2' 1' | Бір сызықтың бойына тіке тұру (спорттық киіммен)Денені тікке ұстау |
| 1.4 жаңа сабақ тақныстыру | 2' | Мұқият тыңдау | |
| 3' 3'1' | Саптан шықпай жүгіру, арақашықтықты сақтау | ||
| 1.9 Арнайы жүгіру жаттығулары | Бір аяқпен, қос аяқпен т.б | ||
| 1.10 Секіру жаттығулары1.11 дем алу | Дем алып, демді шығару | ||
| Негізгі бөлім 20-25 минут | 3-4'1'3' 3'3' 1'2'2'2' | Арақашықтықты сақтау. Мұғалімді мұқият тыңдау | |
| Сабақты пысықтау3-5 мин | Оқушылар сұрақтарға нақты және қысқа жауап беруі керек | ||
| Үйге тапсырма | 1' 2' | Дәптермен жұмыс жасау | |
| Қорытынды бөлім3-4 мин | 1' | Бір сызықтың бойына тұрғызу | |
| 5.2 Ағзаны қалпына келтіру 5.3 Сабақты қорытындылау5.4 Сапқа тұрғызу5.5 Оқушылардың білімін бағалау | 1'1'1'1' | Тиісті бағаларын қою | |
| 5.6 оқушыларды оңға бұрылтып, саппен алаңнан шығарып салу |
ust.kz